Slimme meters

De komende jaren zullen veel gas- en elektriciteitsmeters worden vervangen door slimme meters. Het voordeel van deze meters is dat ze op elk moment van afstand kunnen worden afgelezen en dat het daardoor niet meer nodig is om meteropnemers langs te sturen om de standen handmatig op te nemen. Daarnaast kunnen in de toekomst diensten worden ontwikkeld rond het individuele verbruik van klanten (bespaartips, advies over aanpassen voorschotten, prepaid energie etc.).

In 2009 is begonnen met de uitrol van de nieuwe meters bij nieuwbouw huizen en afnemers die hier om verzoeken. De bedoeling was om eind 2015 alle oude meters te hebben vervangen door slimme meters. De Eerste Kamer heeft hier in april 2009 echter een stokje voor gestoken vanwege een te grote inbreuk op de privacy. De Eerste Kamer is van mening dat het weigeren van een slimme meter niet kan worden beschouwd als een economisch delict. Hierdoor is het mogelijk voor consumenten om de slimme meter te weigeren en kan het invoeren dus niet verplicht worden gesteld.

De minimale functionaliteit van de slimme meters is vastgelegd in de NTA8130. Met ingang van 6 april 2009 hebben de regionale netbeheerder via een zogenaamde P4 interface de functionaliteit deels beschikbaar gesteld aan de leveranciers. Leveranciers kunnen daarmee communiceren met de aansluitingen die zij beleveren en die beschikken over een slimme meter. De functionaliteit is voor de leverancier beperkt tot het uitlezen van standen en instelwaarden en het plaatsen van berichten op het display van de meter voor de afnemer. Het Communiceren met de meters gebeurd via het elektriciteitsnet. Als gevolg hiervan is de elektriciteitsmeter via een P3 interface verbonden met het elektriciteitsnet, een gasmeter wordt via de elektriciteitsmeter gekoppeld d.m.v. een P2 interface. In gebieden waarin de netbeheerder voor gas en elektriciteit niet dezelfde zijn moet derhalve altijd via de elektriciteitsnetbeheerder met de gasmeter worden gecommuniceerd.

Voordelen

Een groot voordeel van slimme meters is dat er minder conflicten over de afrekeningen zullen ontstaan omdat het vrijwel niet meer mogelijk is om fouten te maken bij het bepalen van de afrekenstanden.

Bij het overstappen naar een nieuwe energie leverancier wordt meestal geen meteropnemer langs gestuurd om de stand op de dag van de switch op te nemen. Het is wel mogelijk om de standen door te geven aan de nieuwe leverancier die deze weer moet doorgeven aan de netbeheerder. In de praktijk wordt echter in ruim 80% van de gevallen de meterstanden geschat door de netbeheerder op basis van het geschatte jaarverbruik. Deze geschatte standen kunnen behoorlijk afwijken van de werkelijke standen. Zo komt het bijvoorbeeld regelmatig voor dat eindstanden zo hoog worden ingeschat dat deze standen zelfs op het moment van de volgende afrekening nog niet worden bereikt. De nieuwe leverancier moet dan een negatief verbruik in rekening brengen terwijl er wel degelijk geleverd is. Het voordeel is dan voor de oude leverancier. Mede daarom werden netbeheerders door de nieuwe leveranciers regelmatig beschuldigd van het frustreren van het switchproces en het bevoordelen van de oude leverancier (die in veel gevallen de traditionele leverancier was die voor de privatisering een bedrijf vormde met de betreffende netbeheerder). Behalve boven genoemde voordelen zijn er nog veel meer voordelen voor m.n. de leverancier te bedenken. Zo kan er beter worden ingeschat wat het verbruik van de aangesloten klanten is waardoor nauwkeuriger kan worden ingekocht. Ook kunnen kapotte meters en energielekken (illegaal aftappen) worden opgespoord.

Overige functionaliteit

Naast het op afstand uitlezen van meterstanden is het ook mogelijk om de aansluiting op afstand af te sluiten van gas of elektriciteit. Ook de doorlaatwaarde (hoeveelheid energie per tijdseenheid) is van afstand instelbaar. Het is hierdoor mogelijk wanbetalers af te sluiten of bij energieschaarste selectief bepaalde gebieden of zelfs klantgroepen af te sluiten of het verbruik te maximeren. Het afsluiten kan ook worden gebruikt in gevaarlijke situaties zoals bij brand.

Deze functionaliteit is alleen beschikbaar voor de netbeheerder, de leverancier is wel in staat de status van de meter en de ingestelde maximale doorlaatwaarde uit te lezen. Met de slimme meter is het in de toekomst ook mogelijk om verschillende tarieven voor piek en dal tijden in rekening te brengen zoals nu al gebeurd met dag en nacht / avond tarief. Op die manier kan het meer geleidelijk verdelen van het energieverbruik over de dag worden gestimuleerd.

In de meters zelf worden de dagstanden van de laatste 40 kalenderdagen en van de laatste 13 maandovergangen vastgelegd. Voor gas zijn verder de uurwaarden en voor elektriciteit de kwartierwaarden van de afgelopen 10 kalenderdagen beschikbaar.