Voordelen en functionaliteit van slimme meters
DeEnergieGids.nl
Hoeveel gaat u besparen op energie?

Slimme meters

Slimme meterDe komende jaren zullen de meeste gas- en elektriciteitsmeters worden vervangen door slimme meters. Het voordeel van deze meters is dat ze op elk moment van afstand kunnen worden uitgelezen. Hierdoor is het niet meer nodig jaarlijks meteropnemers langs te sturen om de standen handmatig op te nemen. Ook wordt het verkeerd aflezen en daardoor fouten in de afrekening voorkomen. In de toekomst kunnen diensten worden ontwikkeld rond het individuele verbruik van klanten (bespaartips, advies over aanpassen voorschotten, prepaid energie etc.). De slimme meter zal een belangrijke rol gaan spelen in het toekomstige slimme energienetwerk of Smart Grid.

Nieuwe diensten

Met een slimme meter is het mogelijk om intervalstanden op te vragen, voor elektriciteit gaat dat om een meetwaarde voor elk kwartier, voor gas voor elk uur. Energie leveranciers krijgen hierdoor de mogelijkheid op maat gemaakte diensten, zoals bespaaradvies, aan te bieden aan hun klanten. Hiermee hebben de energiebedrijven een nieuwe mogelijkheid om zich van elkaar te onderscheiden naast prijs en service. Voor huishoudens moet (tenzij de klant dit niet wil) de leverancier om de maand de standen uitlezen en daarmee het verbruik in de periode bepalen. Deze verbruiken moeten aan de klant worden teruggekoppeld in en Verbruiks Kosten Overzicht (VKO) zodat deze meer inzicht in het eigen verbruik krijgt.

Behalve leveranciers kunnen ook Onafhankelijke Diensten Aanbieders (ODA) voor hun klanten de slimme meters uitlezen. ODA's kunnen daarmee onafhankelijk van leveranciers diensten, op het gebied van monitoren van verbruik, aanbieden.

Een ODA die het uitlezen van slimme meters aanbied aan particulieren is EnergieWekker.nl. Via de website van EnergieWekker kan een abonnement worden gesloten voor het wekelijks, dagelijks of per interval uit lezen van de slimme meter.

Het voordeel van het laten uitlezen van de slimme meter door een ODA ipv een leverancier is dat de meetdata altijd beschikbaar blijft, ook als gewisseld wordt van leverancier. Als de leverancier de gegevens uitvraagt zullen de historische meetgegevens verloren gaan zodra overgestapt wordt naar een nieuwe leverancier. Bij regelmatig overstappen zal er dan geen historisch vergelijk kunnen worden opgebouwd.

Doordat het uitlezen met de slimme meter volledig geautomatiseerd kan gebeuren is het voor energieleveranciers mogelijk om afnemers meerdere malen per jaar een overzicht van het energieverbruik te geven. Hiermee ontstaat bij de afnemer meer inzicht in het actuele verbruik ten opzichte van het betaalde voorschot. Op die manier kan bij teveel verbruik het voorschot worden verhoogd of geprobeerd worden om zuiniger met energie om te gaan om zo bij betalen op de jaar afrekening te voorkomen.

De uitrol van de slimme meter

In februari 2012 is een begin gemaakt met de kleinschalige uitrol van de slimme meters bij 450.000 huishoudens, deze fase moet zijn afgerond in 2014. Er worden in deze fase alleen nieuwe meters geplaatst bij nieuwbouw, als de huidige meter aan vervanging toe is, of op aanvraag van de consument. De kosten voor de eerste fase bedragen 130 miljoen euro. Vanaf 1 januari 2015 worden de slimme meters grootschalig aangeboden.

Als de slimme meter op verzoek van de consument wordt geplaatst dan wordt daarvoor ca. 74 euro in rekening gebracht, de netbeheerder zal de meter dan binnen 3 maanden plaatsen. Vanaf 2015 is de grootschalige uitrol begonnen. In 2020 moet bij minimaal 80% van de huishoudens een slimme meter zijn geplaatst. De totale kosten voor de invoer van de slimme meters wordt geschat op €1,1 tot €1,5 miljard (ca. €95 per inwoner van Nederland). 

Basis functionaliteit

De invoer van een slimme meter is een Europese eis, de functionaliteit daarvan wordt dan ook op Europees nivo vastgelegd. De minimale functionaliteit van de slimme meters is vastgelegd in de NTA8130. Met ingang van 6 april 2009 hebben de regionale netbeheerder via een zogenaamde P4 interface de functionaliteit deels beschikbaar gesteld aan de leveranciers. Leveranciers kunnen daarmee communiceren met de aansluitingen die zij beleveren en die beschikken over een slimme meter. De functionaliteit is voor de leverancier beperkt tot het uitlezen van standen en instelwaarden en het plaatsen van berichten, tot maximaal 1024 karakters, op het display van de meter voor de afnemer.

Het Communiceren met de meters gebeurd via het elektriciteitsnet. Via een de P3 interface die zich op de elektriciteits meter bevind worden de meetberichten, op aanvraag, verstuurd naar een Centrale Toegangs Server (CTS) van de netbeheerder vanaf waar de data beschikbaar is voor betrokken partijen via de P4 interface. Een gasmeter wordt via de elektriciteitsmeter met de P3 interface verbonden via een P2 interface. In gebieden waarin de netbeheerder voor gas en elektriciteit niet dezelfde zijn moet derhalve altijd via de netbeheerder van de elektriciteits aansluiting met de gasmeter worden gecommuniceerd.

In het meest uitgebreide scenario worden dagelijks voor elektriciteit voor elk kwartier, en voor gas voor elk uur, de meetwaarden verstuurd naar de CTS. Dit zijn de interval standen. Hiervoor is expliciete toestemming nodig van de afnemer, als die toestemming niet is gegeven mag alleen maximaal 6 keer per jaar dag-meterstanden worden opgevraagd. Er kan ook voor worden gekozen de slimme meter 'uit' te zetten. Met uit zetten wordt bedoeld dat de slimme meter geen meetgegevens meer doorstuurd naar de CTS. De meter is daarmee in feite een conventionele meter geworden die handmatig moet worden opgenomen.

Een leverancier kan alleen standen opvragen over de perioden waarin hij de betreffende aansluiting ook beleverde. Er kan tot 13 maanden terug dag meterstanden bij maand overgang worden opgevraagde en tot 40 dagen terug de overige dagstanden. Interval standen (kwartier opnames voor elektriciteit of uurwaarden voor gas over een dag) zijn slechts 10 dagen beschikbaar.

Voor de afnemer zelf is de P1 interface beschikbaar waarmee rechtstreeks waarden vanuit de slimme meter kunnen worden uitgelezen.

Privacy

In 2009 is begonnen met de uitrol van de nieuwe meters bij nieuwbouw huizen en afnemers die hier om verzoeken. De bedoeling was om eind 2015 alle oude meters te hebben vervangen door slimme meters. De Eerste Kamer heeft hier in april 2009 echter een stokje voor gestoken vanwege een te grote inbreuk op de privacy. De Eerste Kamer is van mening dat het weigeren van een slimme meter niet kan worden beschouwd als een economisch delict. In november 2010 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met het invoeren van de slimme meter waarbij het advies van de Eerste Kamer is opgevolgd en de consument de slimme meter kan weigeren en de invoer dus niet verplicht wordt gesteld. Op 22 februari 2011 heeft de eerste kamer ingestemd met twee wetsvoorstellen die de keuzevrijheid en privacy bij gebruik van slimme meters beter regelt. Hiermee ligt de weg open voor de grootschalige uitrol vanaf 2014. Het doel is nu om in 2020 bij minimaal 80% van de consumenten slimme meters te hebben geplaatst.

In de nieuwe wetsvoorstellen is o.a. vastgelegd dat de slimme meter niet verplicht kan worden gesteld en dat er maximaal 6 maal per jaar mag worden uitgelezen voor het gebruik in tussentijdse verbruiksoverzichten en één maal voor de jaarafrekening. Het is daardoor mogelijk om elke 2 maanden een overzicht te geven van het energieverbruik. Ook kan de afnemer er voor kiezen het versturen van de meetgegevens uit te zetten waardoor de slimme meter in feite veranderd in een normale meter die handmatig uitgelezen moet worden.

Daarnaast mogen bij verhuizing of overstappen naar een nieuwe leverancier de standen worden uitgelezen. Voor meer frequenter uitlezen moet de consument zelf toestemming geven. Hiermee is een belangrijk deel van het privacy probleem opgelost maar dit is zeker nog niet voldoende; mede doordat de specificaties op Europees nivo worden vastgesteld zal eerst tot Europese standaarden moeten worden gekomen om de privacy volledig te kunnen waarborgen.

Voordelen

Een groot voordeel van slimme meters is dat er minder conflicten over de afrekeningen zullen ontstaan omdat het vrijwel niet meer mogelijk is om fouten te maken bij het bepalen van de afrekenstanden.

Bij het overstappen naar een nieuwe energie leverancier wordt meestal geen meteropnemer langs gestuurd om de stand op de dag van de switch op te nemen. Het is wel mogelijk om de standen door te geven aan de nieuwe leverancier die deze weer moet doorgeven aan de netbeheerder. In de praktijk wordt echter in veel gevallen de meterstanden geschat door de netbeheerder op basis van het geschatte jaarverbruik. Deze geschatte standen kunnen behoorlijk afwijken van de werkelijke standen. Zo komt het bijvoorbeeld regelmatig voor dat eindstanden zo hoog worden ingeschat dat deze standen zelfs op het moment van de volgende afrekening nog niet worden bereikt. De nieuwe leverancier moet dan een negatief verbruik in rekening brengen terwijl er wel degelijk geleverd is. Het voordeel is dan voor de oude leverancier. Mede daarom werden netbeheerders door de nieuwe leveranciers regelmatig beschuldigd van het frustreren van het switchproces en het bevoordelen van de oude leverancier (die in veel gevallen de traditionele leverancier was die voor de privatisering een bedrijf vormde met de betreffende netbeheerder).

Behalve boven genoemde voordelen zijn er nog veel meer voordelen voor m.n. de leverancier te bedenken. Zo kan er beter worden ingeschat wat het verbruik van de aangesloten klanten is waardoor nauwkeuriger kan worden ingekocht. Ook kunnen kapotte meters en energielekken (illegaal aftappen) eenvoudiger worden opgespoord.

Overige functionaliteit

Naast het op afstand uitlezen van meterstanden is het technisch ook mogelijk om de aansluiting op afstand af te sluiten van gas of elektriciteit. Ook de doorlaatwaarde (hoeveelheid energie per tijdseenheid) is van afstand instelbaar. Het is hierdoor mogelijk wanbetalers af te sluiten of bij energieschaarste selectief bepaalde gebieden of zelfs klantgroepen af te sluiten of het verbruik te maximeren. Het afsluiten kan ook worden gebruikt in gevaarlijke situaties zoals bij brand. Op dit moment is het op afstand afsluiten van de slimme meter of het beperken van de doorlaatwaarde wettelijk niet toegestaan, waarschijnlijk zal dit in de toekomst wel worden toegestaan.Deze functionaliteit zal dan alleen beschikbaar zijn voor de netbeheerder, de leverancier zal alleen in staat zijn de status van de meter en de ingestelde maximale doorlaatwaarde uit te lezen.

Met de slimme meter is het in de toekomst ook mogelijk om verschillende tarieven voor piek en dal tijden in rekening te brengen zoals nu al gebeurd met dag en nacht / avond tarief. Op die manier kan het meer geleidelijk verdelen van het energieverbruik over de dag worden gestimuleerd.

In de meters zelf worden de dagstanden van de laatste 40 kalenderdagen en van de laatste 13 maandovergangen vastgelegd. Voor gas zijn verder de uurwaarden en voor elektriciteit de kwartierwaarden van de afgelopen 10 kalenderdagen beschikbaar.

De slimme meter is ook uitermate geschikt voor pre-paid energie voor mensen die in het verleden betalingsproblemen hebben gehad met de energierekening en daarmee moeilijkheden hebben om geaccepteerd te worden als energie klant. Er wordt dan vooraf een hoeveelheid gas en elektriciteit ingekocht. Tegen de tijd dat het 'tegoed' bijna op is kan er meer worden bijgekocht. Zodra het tegoed helemaal op is wordt de levering automatisch gestaakt. Hierdoor loopt de energieleverancier geen betalingsrisico.

Klik hier om alle Energieprijzen te vergelijken

Deze pagina is het laatst bewerkt op 19-6-2015 om 15:49