fbpx

De slimme energiemeter – Is het verplicht? – Nieuwe diensten

Oude energiemeters worden op dit moment op grote schaal vervangen door slimme energiemeter. Bij nieuwe installaties worden deze meters standaard geplaatst.

Wat is een slimme meter? Wat kan jij ermee, wat zijn de voordelen? Hoe zit het met de privacy? Lees verder voor de antwoorden.

Slimme energiemeters kunnen op elk gewenst moment van afstand worden uitgelezen. Hierdoor is het niet meer nodig de standen handmatig op te nemen. Voor de jaarafrekening of bij een tussentijdse afrekening kan de leverancier eenvoudig de huidige meterstanden uitlezen. Doordat dit hele proces geautomatiseerd is worden fouten door verkeerd aflezen voorkomen.

In Nederland zijn ruim 7 miljoen aansluitingen voor consumenten. Deze moeten in de komende jaren worden voorzien van slimme elektriciteit- en gas meters. De uitrol van de slimme meter gaat op dit moment na een voorzichtige introductie heel snel. Nieuwe aansluitingen worden standaard uitgerust met slimme meters.

Niet verplicht (nog niet….)

De slimme meter is op dit moment nog niet verplicht. Je kunt hem zonder opgave van reden weigeren. Er worden echter geen oude analoge meters meer geplaatst. Is jou meter echt aan vervanging toe dan heb je geen andere keuze dan een nieuwe slimme meter.

Als een slimme meter wordt geïnstalleerd en je wilt daar geen gebruik van maken dan kun je hem ‘uit’ laten zetten. Met uitzetten wordt bedoeld dat de meter niet van afstand uitleesbaar is. Het is dan in feite een conventionele meter.

Het voordeel van het uitzetten i.p.v. niet laten installeren is dat je de meter op een later moment kosteloos aan kunt laten zetten. Weiger je de installatie van de nieuwe meter en wil je hem later alsnog, dan moet je mogelijk betalen voor de installatie (ca. 65 euro).

Vanaf 2020 zal de slimme meter waarschijnlijk verplicht worden voor alle consumenten die zelf energie opwekken. De reden hiervoor is dat de salderingsregeling vanaf dan zal worden vervangen door een terugleversubsidie. Hiervoor is het nodig om te meten hoeveel energie wordt terug geleverd aan het elektriciteitsnet. Zolang de salderingsregeling geldt is het voldoende om het saldo van verbruikte en terug geleverde energie te meten. Dat is precies wat een oude analoge meter doet.

Salderen van opgewekte energie

Op momenten waarop meer energie wordt opgewekt dan verbruikt kan dit extra verbruik aan het net worden terug geleverd. Als op een later tijdstip meer verbruikt wordt dan opgewekt, dan wordt de opgenomen hoeveelheid energie verrekend met de aan het net geleverde energie. Deze situatie wordt salderen genoemd.

Over het deel van de opgewekte elektriciteit dat kan worden gesaldeerd wordt geen energiebelasting afgedragen. Het elektriciteitsnet wordt hiermee min of meer gebruikt als een kosten neutrale buffer. Energie kan er in worden gestopt als deze niet nodig is en op elk gewenst moment weer ontrokken. Het is in de praktijk echter niet mogelijk om energie op grote school economisch verantwoord op te slaan. In het elektriciteitsnetwerk moet daarom de flexibiliteit zijn om overige opwek capaciteit af te stemmen op dit fluctuerende verbruik en teruglevering. Wordt er veel elektriciteit terug geleverd (bijv. bij veel zon) dan moeten conventionele energie centrales minder elektriciteit leveren. Andersom moet er extra capaciteit beschikbaar zijn als er weinig wordt terug geleverd. Deze flexibiliteit is erg kostbaar omdat conventionele energiecentrales zijn ontworpen om een constante hoeveelheid elektriciteit op te wekken. Het op en afregelen is traag en gaat ten koste van de efficiëntie.

Einde van het onbeperkt salderen

De planning is om in de toekomst alleen nog maar het deel van de opgewekte energie dat direct verbruikt wordt vrij te stellen van energiebelasting. Op het restant wat aan het net wordt terug geleverd wordt behalve de kale leveringsprijs dan nog een subsidie vergoed. De kosten neutrale buffer functie vervalt dan. Voor een aan het net geleverde hoeveelheid stroom krijg je naast de kale stroomprijs slechts een deel van de energiebelasting als subsidie. Bij het later weer afnemen van het net betaal je de volledige energiebelasting over die hoeveelheid.

Met de hoogte van de subsidie zal dan zo worden gestuurd dat de terug verdientijd van een installatie voor de gemiddelde gebruiker ca. 7 jaar wordt.

Functionaliteit

Een slimme meter heeft 4 telwerken, 2 voor levering (hoog en laag) en 2 voor terug levering (hoog en laag). De totaal standen van deze 4 meters op de dag overgang zijn uit te lezen. Daarnaast is het mogelijk om interval standen op te vragen. Voor elektriciteit gaat dat om een meetwaarde voor elk kwartier, voor gas voor elk uur. In de meters zelf worden de dagstanden van de laatste 40 kalenderdagen en van de laatste 13 maandovergangen vastgelegd. Voor gas zijn verder de uurstanden en voor elektriciteit de kwartierstanden van de afgelopen 10 kalenderdagen beschikbaar.

Een leverancier kan alleen standen opvragen over de perioden waarin hij geregistreerd staat als leverancier van de betreffende aansluiting. De dagstanden kunnen tot 40 dagen in het verleden worden opgevraagd. Tot 13 maanden in het verleden kunnen de dag meterstanden bij maand overgang worden opgevraagd. Interval standen (kwartier opnames voor elektriciteit of uurstanden voor gas over een dag) zijn slechts 10 dagen beschikbaar.

Via het GPRS netwerk worden de meetgegevens door de slimme meter regelmatig draadloos doorgegeven naar de netbeheerder. Deze gegevens kunnen dan door de leverancier of ODA worden opgevraagd. De interface via waar deze gegevens kunnen worden opgevraagd wordt de P4 poort genoemd.

Voor de consument zelf is de P1 aansluiting beschikbaar waarmee rechtstreeks waarden vanuit de slimme meter kunnen worden uitgelezen. Via deze aansluiting zijn meetwaarden voor elke 5 minuten beschikbaar (dus nauwkeuriger dan via de P4 poort). Deze waarden zijn ook realtime beschikbaar waardoor direct gestuurd kan worden op het verbruik. Voor het uitlezen van deze meetwaarden zijn uitleesapparaten beschikbaar zoals de Smile P1.

Deze apparaten kunnen rechtstreeks op de P1 aansluiting van de slimme meter worden aangesloten. Via WiFi of een vaste kabel kan het uitleesapparaat dan worden gekoppeld met een computer.

Nieuwe diensten

Rond de slimme meter worden nieuwe diensten ontwikkeld. Naar verwachting zal dit in de toekomst, wanneer de slimme meter meer algemeen wordt, een grote vlucht nemen.

De huidige diensten zijn veelal opgezet rond het individuele verbruik van klanten (bespaartips, advies over aanpassen voorschotten, prepaid energie etc.). In de toekomst zal de slimme meter een belangrijke rol gaan spelen in het slimme energienetwerk of Smart Grid.

Energie leveranciers krijgen de mogelijkheid op maat gemaakte diensten, zoals bespaaradvies, aan te bieden aan hun klanten. Hiermee hebben de energiebedrijven een extra mogelijkheid om zich van elkaar te onderscheiden naast prijs, duurzaamheid en service.

Variabele energieprijzen per tijdstip

Met de slimme meter is het mogelijk om verschillende tarieven voor piek en dal momenten in rekening te brengen zoals nu al algemeen gebeurd met dag- en nachttarief / avondtarief. Doordat precies is na te gaan wanneer een hoeveelheid energie is verbruikt zou je op elk tijdstip kunnen afrekenen op actuele tarieven. Je kunt denken aan een hoger tarief op kortstondige dagelijkse piekmomenten. Bijv. in de morgen wanneer mensen opstaan of in de avond wanneer mensen thuiskomen van het werk. Op die manier kan het meer geleidelijk verdelen van het energieverbruik over de dag worden gestimuleerd.

Pre-paid energie

De slimme meter is ook uitermate geschikt voor het aanbieden van pre-paid energie. Dit kan een oplossing zijn voor mensen die in het verleden betalingsproblemen hebben gehad met de energierekening. Het is dan vaak lastig om geaccepteerd te worden als nieuwe energie klant. Met pre-paid energie wordt dan vooraf een hoeveelheid gas en elektriciteit ingekocht. Tegen de tijd dat het ‘tegoed’ bijna op is kan meer worden bijgekocht. Zodra het tegoed helemaal op is kan de leverancier daarop actie ondernemen. Hierdoor wordt het betalingsrisico voor de energieleverancier beperkt. De klant kan dan weer toewerken naar een goede betaling status.

Bij het ontwerp van de slimme meter is voorzien dat de leverancier een aansluiting kan afknijpen tot een maximale hoeveelheid energie of zelfs helemaal kan afsluiten. Dit is op dit moment nog niet toegestaan en deze functionaliteit is daarom ook niet beschikbaar voor de leveranciers. Het is voor een leverancier dus (nog) niet mogelijk om een aansluiting met een eenvoudig commando af te sluiten als het pre-paid tegoed op is.

Verbruiks Kosten Overzicht

Voor huishoudens moet (tenzij de klant dit niet wil) de leverancier om de maand de standen uitlezen en daarmee het verbruik in de periode bepalen. De klant moet hiervan een overzicht krijgen in de vorm van een Verbruiks Kosten Overzicht (VKO). In dit overzicht wordt o.a. weergegeven hoe jou verbruik zich ontwikkeld tegenover het gemiddelde van andere vergelijkbare klanten. Ben je langer dan een jaar klant bij dezelfde leverancier en had je al die tijd een slimme meter? Dan zijn ook de verbruiks gegevens van het voorgaande jaar bekend. Er kan dan een vergelijk worden gemaakt met het huidige energie verbruik t.o.v. van het historische verbruik.

Het doel van het VKO is meer inzicht te geven in het eigen verbruik en te stimuleren zuiniger met energie om te gaan. Je wordt met dit overzicht op regelmatige tijdstippen geconfronteerd met de ontwikkeling van jou energie verbruik. Hierdoor kun je mogelijk nog tijdig actie ondernemen.

Doordat je afwijkend verbruik sneller kunt detecteren kun je daarop handelen. Is het verbruik hoger dan waarmee in het voorschot rekening is gehouden dan kan het voorschot worden verhoogd om zo bij betalen op de jaar afrekening te voorkomen. Beter nog, je kunt proberen om zuiniger met energie om te gaan.

Toekomstige functionaliteit

Naast het op afstand uitlezen van meterstanden is het technisch ook mogelijk om de aansluiting op afstand af te sluiten van gas of elektriciteit. Ook de doorlaatwaarde (hoeveelheid energie per tijdseenheid) is van afstand instelbaar. Het zou hierdoor mogelijk kunnen zijn om wanbetalers af te sluiten. Ook zou dit gebruikt kunnen worden om in perioden van energieschaarste selectief bepaalde gebieden of zelfs klantgroepen af te sluiten of het verbruik te maximeren. Bij gevaarlijke situaties zoals brand zou het afsluiten ook kunnen worden gebruikt.

Op dit moment is het echter wettelijk niet toegestaan om aansluitingen op afstand af te sluiten of de doorlaatwaarde te beperken via de slimme meter. Mogelijk dat dit in de toekomst veranderd. Deze functionaliteit zal dan alleen beschikbaar zijn voor de netbeheerder. De extra functionaliteit die de leverancier dan ter beschikking krijgt zal beperkt blijven tot het uitlezen van de status van de meter en de ingestelde maximale doorlaatwaarde.

ODA

Behalve leveranciers kunnen ook Onafhankelijke Diensten Aanbieders (ODA) voor hun klanten de slimme meters uitlezen. ODA’s kunnen daarmee onafhankelijk van leveranciers diensten aanbieden op het gebied van monitoren van verbruik.

Een aantal leveranciers biedt ook de mogelijkheid om op dagelijkse basis jou slimme meter uit te lezen. Het nadeel daarvan is dat deze gegevens verloren gaan zodra je overstapt naar een nieuwe energie leverancier. Bij regelmatig overstappen zal er dan geen historisch overzicht worden opgebouwd.

Als je de slimme meter door een ODA laat uitlezen dan maakt een overstap naar een andere leverancier niet uit. De ODA heeft alleen te maken met de netbeheerder die onafhankelijk van de energie leverancier is en altijd dezelfde blijft.

shares