De slimme energiemeter

De komende jaren zullen de meeste gas- en elektriciteitsmeters worden vervangen door slimme meters. Deze meters kunnen op elk gewenst moment van afstand worden uitgelezen. Het is dan niet meer nodig jaarlijks meteropnemers langs te sturen om de standen handmatig op te nemen. Ook wordt het verkeerd aflezen en daardoor fouten in de afrekening voorkomen.

Niet verplicht (nog niet….)

De slimme meter is op dit moment nog niet verplicht. Je kunt hem weigeren. Als deze toch wordt geïnstalleerd (bijv. als de oude meter aan vervanging toe is), kun je hem ‘uit’ laten zetten. Met uitzetten wordt bedoeld dat de meter niet van afstand uitleesbaar is. Het is dan in feite een conventionele meter.

Vanaf 2020 zal de slimme meter waarschijnlijk verplicht worden voor alle consumenten die zelf energie opwekken. De reden hiervoor is dat de salderingsregeling vanaf dan zal worden vervangen door een terugleversubsidie. Hiervoor is het nodig om te meten hoeveel energie wordt terug geleverd aan het elektriciteitsnet.

Nu is het nog zo dat op momenten waarop meer energie wordt opgewekt dan verbruikt dit extra verbruik aan het net kan worden terug geleverd. Als op een later tijdstip meer verbruikt wordt dan opgewekt, dan wordt de opgenomen hoeveelheid energie verrekend met de aan het net geleverde energie. Hierdoor wordt er geen energiebelasting afgedragen over de volledige hoeveelheid opgewekte energie. Het elektriciteitsnet wordt hiermee gebruikt als een kosten neutrale buffer. Energie kan er in worden gestopt als deze niet nodig is en op elk gewenst moment weer ontrokken.

De planning is om in de toekomst alleen nog maar het deel van de opgewekte energie dat direct verbruikt wordt vrij te stellen van energiebelasting. Op het restant wat aan het net wordt terug geleverd wordt behalve de kale leveringsprijs dan nog een subsidie vergoed. De kosten neutrale buffer functie vervalt dan. Met de hoogte van de subsidie zal dan zo worden gestuurd dat de terug verdientijd van een installatie voor de gemiddelde gebruiker ca. 7 jaar wordt.

Functionaliteit

Met een slimme meter is het mogelijk om intervalstanden op te vragen. Voor elektriciteit gaat dat om een meetwaarde voor elk kwartier, voor gas voor elk uur. In de meters zelf worden de dagstanden van de laatste 40 kalenderdagen en van de laatste 13 maandovergangen vastgelegd. Voor gas zijn verder de uurstanden en voor elektriciteit de kwartierstanden van de afgelopen 10 kalenderdagen beschikbaar.

Een leverancier kan alleen standen opvragen over de perioden waarin hij geregistreerd staat als leverancier van de betreffende aansluiting. Er kan tot 13 maanden terug dag meterstanden bij maand overgang worden opgevraagde en tot 40 dagen terug de overige dagstanden. Interval standen (kwartier opnames voor elektriciteit of uurstanden voor gas over een dag) zijn slechts 10 dagen beschikbaar.

Voor de afnemer zelf is de P1 interface beschikbaar waarmee rechtstreeks waarden vanuit de slimme meter kunnen worden uitgelezen. Via deze interface zijn meetwaarden voor elke 5 minuten beschikbaar. Deze waarden zijn ook realtime beschikbaar waardoor direct gestuurd kan worden op het verbruik.

Nieuwe diensten

Rond de slimme meter worden nieuwe diensten ontwikkeld. Naar verwachting zal dit in de toekomst, wanneer de slimme meter meer algemeen wordt, een grote vlucht nemen.

De huidige diensten zijn veelal opgezet rond het individuele verbruik van klanten (bespaartips, advies over aanpassen voorschotten, prepaid energie etc.). In de toekomst zal de slimme meter een belangrijke rol gaan spelen in het slimme energienetwerk of Smart Grid.

Energie leveranciers krijgen de mogelijkheid op maat gemaakte diensten, zoals bespaaradvies, aan te bieden aan hun klanten. Hiermee hebben de energiebedrijven een extra mogelijkheid om zich van elkaar te onderscheiden naast prijs, duurzaamheid en service.

Met de slimme meter is het mogelijk om verschillende tarieven voor piek en dal momenten in rekening te brengen zoals nu al algemeen gebeurd met dag- en nacht- / avond- tarief. Op die manier kan het meer geleidelijk verdelen van het energieverbruik over de dag worden gestimuleerd.

De slimme meter is ook uitermate geschikt voor pre-paid energie. Met name voor mensen die in het verleden betalingsproblemen hebben gehad met de energierekening en daarmee moeilijkheden hebben om geaccepteerd te worden als energie klant. Er wordt dan vooraf een hoeveelheid gas en elektriciteit ingekocht. Tegen de tijd dat het ‘tegoed’ bijna op is kan meer worden bijgekocht. Zodra het tegoed helemaal op is kan de leverancier daarop actie ondernemen. Hierdoor wordt het betalingsrisico voor de energieleverancier beperkt.

Verbruiks Kosten Overzicht

Voor huishoudens moet (tenzij de klant dit niet wil) de leverancier om de maand de standen uitlezen en daarmee het verbruik in de periode bepalen. Deze verbruiken moeten aan de klant worden teruggekoppeld in een Verbruiks Kosten Overzicht (VKO). Met dit overzicht moet de klant meer inzicht krijgen over het eigen verbruik en gestimuleerd worden om zuiniger met energie om te gaan. Daarnaast kan afwijkend verbruik snel worden gedetecteerd. Bij teveel verbruik kan het voorschot worden verhoogd of geprobeerd worden om zuiniger met energie om te gaan om zo bij betalen op de jaar afrekening te voorkomen.

Toekomstige functionaliteit

Naast het op afstand uitlezen van meterstanden is het technisch ook mogelijk om de aansluiting op afstand af te sluiten van gas of elektriciteit. Ook de doorlaatwaarde (hoeveelheid energie per tijdseenheid) is van afstand instelbaar. Het is hierdoor mogelijk wanbetalers af te sluiten of bij energieschaarste selectief bepaalde gebieden of zelfs klantgroepen af te sluiten of het verbruik te maximeren. Het afsluiten zou ook kunnen worden gebruikt in gevaarlijke situaties zoals bij brand.

Op dit moment is het op afstand afsluiten van de slimme meter of het beperken van de doorlaatwaarde wettelijk niet toegestaan. Mogelijk dat dit in de toekomst veranderd. Deze functionaliteit zal dan alleen beschikbaar zijn voor de netbeheerder. De extra functionaliteit die de leverancier ter beschikking krijgt zal beperkt blijven tot het uitlezen van de status van de meter en de ingestelde maximale doorlaatwaarde.

ODA

Behalve leveranciers kunnen ook Onafhankelijke Diensten Aanbieders (ODA) voor hun klanten de slimme meters uitlezen. ODA’s kunnen daarmee onafhankelijk van leveranciers diensten aanbieden op het gebied van monitoren van verbruik.

Het voordeel van het laten uitlezen van de slimme meter door een ODA i.p.v. door een leverancier is dat de meetdata beschikbaar blijft als overgestapt wordt naar een andere leverancier. Als de leverancier de gegevens uitvraagt zullen de historische meetgegevens vernietigd worden zodra overgestapt wordt naar een nieuwe leverancier. Bij regelmatig overstappen zal er dan geen historisch overzicht worden opgebouwd.