Liberalisering van de Nederlandse energiemarkt
DeEnergieGids.nl
Hoeveel gaat u besparen op energie?

Liberalisering van de energiemarkt

Van oudsher was iedere energie gebruiker in Nederland gebonden aan de energieleverancier die toevallig de elektriciteit en/of gas leverde in een het gebied waar de afnemer woonde.

In de meeste gevallen was dit dezelfde partij die ook verantwoordelijk was voor de infrastructuur (de kabels, buizen en meters); de netbeheerder. Er was nog geen enkele concurrentie, de leverancier had een monopolie op het leveren van energie.

Om dit monopolie te doorbreken en concurrentie te stimuleren werd door de overheid besloten de energiemarkt te liberaliseren. In 2001 werd begonnen met het liberaliseren van de markt voor grootverbruikers. Per 1 juli 2001 werd ook voor kleinverbruik consumenten de energiemarkt vrijgegeven eerst alleen voor groene stroom. Per 1 juli 2004 is de energiemarkt volledig vrijgegeven voor elektriciteit en gas.

Sinds de liberalisering van de energiemarkt is iedereen vrij om zelf een leverancier voor elektriciteit en/of gas te kiezen. Een groot aantal nieuwkomers op de energiemarkt hebben de liberalisering aangegrepen om te gaan concurreren met de bestaande energiebedrijven. Wellicht het meest bekende voorbeeld hiervan is Oxxio dat in 2000 werd opgericht als Energiebedrijf.com. Energiebedrijf.com richtte zich in eerste instantie op het openbreken van de energiemarkt voor de grotere zakelijke gebruikers. In 2001 werd dit (met groot succes) uitgebreid naar de consumentenmarkt.

Kritiek

Na de liberalisering van de nederlandse energiemarkt is er veel kritiek geweest op het besluit om de markt te liberaliseren. De kritiek had meestal betrekking op de slechte administratieve systemen van de nieuwe (en ook van de oude) leveranciers, de agressieve klantenwerving en niet op de laatste plaats over het uitblijven van de verwachte daling van de energieprijs.

De energie rekening is voor de gemiddelde consument aanzienlijk hoger dan in de tijd voor de liberalisering. Het is echter niet juist om dit (geheel) te wijten aan de liberalisering en de, ook vaak aangehaalde, hoge salarissen van topmensen binnen de grote energiebedrijven.

De prijsstijging op energiekosten is voornamelijk veroorzaakt door hogere (milieu) heffingen van de overheid en de stijgende prijzen van gas, olie en andere fossiele brandstoffen. Daarnaast maken de leveringskosten van m.n. elektriciteit maar een relatief klein onderdeel uit van de totale energie rekening. Een groot deel van de kosten zijn de kosten die de netbeheerders rekenen.

Problemen

Op het moment van de liberalisering ontbrak het aan duidelijke regels en procedures. Ook het toezicht op de markt door de overheid liet te wensen over. Met name die eerste periode heeft de energiemarkt het “cowboy” imago gegeven waar ze nog maar moeilijk vanaf komt. Er was veel aan te merken op de open markt; overstappen ging moeizaam, klanten werden dubbel of helemaal niet meer gefactureerd, jaarafrekening werden te laat opgemaakt of bleven helemaal uit, de klantenwerving was soms ronduit misleidend.

Deze problemen beperkten zich zeker niet alleen tot de nieuwkomers, ook de oude leveranciers waren matig voorbereid op hun nieuwe rol in een concurrerende markt. Deze oude leveranciers maakten soms misbruik van hun relatie met de netbeheerder om het overstappen van klanten naar een andere leverancier te frustreren. De netbeheerder en leverancier waren immers voorheen één bedrijf dat met de liberalisering alleen formeel van elkaar gescheiden werd maar waarbij de medewerkers soms zelfs nog in hetzelfde kantoor werkten.

Sindsdien is er echter veel veranderd zo is het overstappen van de ene leverancier naar de andere vereenvoudigd en is er beter toezicht gekomen van o.a. de belastingdienst, de DTe en zeker niet in de laatste plaats van consumenten organisaties.

Gesteld kan worden dat de impact van de liberalisering sterk is onderschat door zowel de overheid als de bestaande en nieuwe energie partijen. Nog steeds worden de processen in de energiemarkt verder verbeterd waardoor de dienstverlening steeds beter wordt en de problemen uit de start van de vrije markt steeds meer worden voorkomen.

Netbeheerders en de liberalisering

Netbeheerders beheren de elektriciteits en/of gas infrastructuur in een bepaald gebied en vallen buiten de liberalisering van de markt. Ze hoeven dan ook niet te concurreren. De maximale tarieven die netbeheerders mogen berekenen worden namens de overheid vastgesteld door de Energiekamer die onderdeel is van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Op deze manier wordt voorkomen dat er misbruik gemaakt wordt van de monopolie positie die netbeheerders nu eenmaal hebben.

Bij de traditionele energiebedrijven (waarbij van origine netbeheer en levering gecombineerd waren) wordt een stabiel deel van de winst behaald uit netbeheer. Het zou dan ook verleidelijk kunnen zijn om te concurreren op prijs met andere leveranciers waarbij het prijsverschil wordt gecompenseerd met winsten uit het netbedrijf. Daarnaast hebben de netbeheerders een schat van informatie over alle aansluitingen in hun gebied. Deze informatie zou de leverancier in een voordeelpositie kunnen stellen.

Om oneerlijke concurrentie door de traditionele energiebedrijven te voorkomen is besloten dat het leveringsbedrijf en het netbedrijf formeel gescheiden moeten opereren. Een aantal jaren terug is ook door de overheid het besluit genomen om het netwerk bedrijf te splitsen van het leveringsbedrijf. De traditionele energiebedrijven zijn hier over het algemeen niet blij mee. Zij voeren aan dat de concurrentiepositie in een open Europese markt zal verslechteren. Een direct gevolg van de splitsing is de overname van energieleverings bedrijven door grote buitenlandse energiebedrijven. Voorbeelden hiervan zijn Nuon dat is overgenomen door het Zweedse Vattenfall, Rendo en Cogas die zijn overgenomen door Electrabel en Essent dat is overgenomen door het Duitse RWE.

Klik hier om alle Energieprijzen te vergelijken

Deze pagina is het laatst bewerkt op 15-9-2015 om 13:56